ĐÁNH GIÁ CHẤT LƯỢNG CHẾ ĐỘ ĂN VÀ MỘT SỐ YẾU TỐ LIÊN QUAN Ở NGƯỜI TRƯỞNG THÀNH TẠI HUYỆN QUẢN ĐIỀN, THÀNH PHỐ HUẾ
Nội dung chính của bài viết
Tóm tắt
Mục tiêu: Đánh giá chất lượng chế độ ăn và tìm hiểu một số yếu tố liên quan ở người trưởng thành từ 18-59 tuổi tại huyện Quảng Điền, Thành phố Huế năm 2024.
Phương pháp: Thiết kế nghiên cứu cắt ngang trên 819 người trưởng thành trong độ tuổi từ 18 – 59 tuổi. Đánh giá chất lượng chế độ ăn dựa vào thang đo bộ câu hỏi Diet Quality Questionnaire (DDQ).
Kết quả: Đa số người trưởng thành - chọn thực phẩm làm tăng nguy cơ mắc bệnh không lây nhiễm (được thể hiện qua NCD-risk score không đạt là 82,1%); 52,5% đối tượng có điểm ngăn ngừa bệnh không lây nhiễm (NCD-protect score) của chế độ ăn đạt; 36,4% có chế độ ăn có điểm tuân thủ khuyến nghị chế độ ăn toàn cầu (GDR score) đạt. Các yếu tố liên quan đến chất lượng chế độ ăn của đối tượng nghiên cứu bao gồm: giới tính, nghề nghiệp, mắc bệnh mạn tính, với mức ý nghĩa p<0,05.
Kết luận: Phần lớn đối tượng có chất lượng chế độ ăn chưa đảm bảo, thể hiện ở việc còn tiêu thụ nhiều thực phẩm làm tăng nguy cơ bệnh không lây nhiễm và tỷ lệ tuân thủ khuyến nghị dinh dưỡng toàn cầu còn thấp. Cần có các biện pháp can thiệp dinh dưỡng hiệu quả để nâng cao chất lượng chế độ ăn và giảm nguy cơ bệnh tật cộng đồng.
Chi tiết bài viết
Tài liệu tham khảo
1. Mannar V, et al. 2020 Global Nutrition Report: Action on Equity to End Malnutrition. 2020:89023.
2. Herforth A, et al. Cost and Affordability of Healthy Diets Across and Within Countries: Background Paper for The State of Food Security and Nutrition in the World 2020. FAO Agricultural Development Economics Technical Study No. 9. Vol 9. Food & Agriculture Organization; 2020.
3. World Health Organization . The Double Burden of Malnutrition. Policy Brief. World Health Organization (2017). p. 10. Available at: https://www.who.int/publications/i/item/WHO-NMH-NHD-17.3 (accessed April 16, 2026).
4. Global Nutrition Report. 2021 Global Nutrition Report: The State of Global Nutrition. Development Initiatives; 2021.
5. Van Thi Thuy Duong TTD. Application of Novel Diet Quality Metrics in Vietnam. IMMANA Policy Brief, Agriculture, Nutrition & Health Academy; 2024.
6. Trinh TH, Simioni M, Thomas-Agnane C. Decomposition of changes in the consumption of macronutrients in Vietnam between 2004 and 2014. Economics and Human Biology. 2018 Sep;31:259-75. doi:10.1016/j.ehb.2018.09.002.
7. Nguyen TT, Hoang MV. Non-communicable diseases, food and nutrition in Vietnam from 1975 to 2015: the burden and national response. Asia Pac J Clin Nutr. 2018;27:19-28. doi: 10.6133/apjcn.032017.13.
8. Harris J, Nguyen PH, Tran LM, Huynh PN. Nutrition transition in Vietnam: changing food supply, food prices, household expenditure, diet and nutrition outcomes. Food Security. 2020 Sep 1;12(1):1141–55. doi.org/10.1007/s12571-020-01096-x.
9. Cespedes EM, Hu FB. Dietary patterns: from nutritional epidemiologic analysis to national guidelines. Am J Clin Nutr. 2015 May;101(5):899-900.
doi: 10.3945/ajcn.115.110213.
10. Global Diet Quality Project. DQQ Indicator Guide. 2023. Accessed April 30, 2025.
11. Herforth AW. Diet Quality Questionnaire (DQQ) Indicator Guide. 2022.
12. Phạm Thị Hải, Phan Thị Bích Ngọc, Hoàng Thị Bạch Yến (2019), Giáo trình Dinh dưỡng và an toàn thực phẩm. Nhà xuất bản Đại học Huế, Thành phố Huế.
13. Uyar BTM, Talsma EF, Herforth AW, Trijsburg LE, Vogliano C, et al. The DQQ is a Valid Tool to Collect Population-Level Food Group Consumption Data: A Study Among Women in Ethiopia, Vietnam, and Solomon Islands. J Nutr. 2023 Jan;153(1):340-351. doi:10.1016/j.tjnut.2022.12.014.
14. Wijesinghe MSD, Karawita UG, Nissanka NAKAI, Gunawardana BMI, Weerasinghe WMPC, et al. Improving dietary diversity and food security among low-income families during financial crisis using cash transfers and mHealth: experience from two selected districts in Sri Lanka. BMC Nutr. 2024 Nov 13;10(1):150. doi: 10.1186/s40795-024-00958-3.
15. Mwanri AW, Mishili F, Assenga T, Suleiman R, Mwaseba D, Nchimbi-Msolla S. Consumption of protect and risk food groups for non-communicable diseases among women of reproductive age in rural areas of Morogoro, Tanzania. 2025 Feb 25;20(2):e0318744. doi: 10.1371/journal.pone.0318744.
16. Jerumeh TR. Effect of Household Diet Quality on Health Outcomes in Nigeria. 2024. doi:10.21203/rs.3.rs-3941237/v1.
17. Cena H, Calder PC. Defining a healthy diet: evidence for the role of contemporary dietary patterns in health and disease. Nutrients. 2020 Jan 27;12(2):334. doi: 10.3390/nu12020334.
18. Nguyen T, Pham Thi Mai H, van den Berg M, Huynh Thi Thanh T, Béné C. Interactions between food environment and (un)healthy consumption: evidence along a rural–urban transect in Viet Nam. Agriculture. 2021;11(8):789.
19. Ngô Ngọc Ánh, Trương Thị Thuỳ Dương, Nguyễn Thị Ngọc Linh, Lê Thị Thanh Hoa. Thực trạng kiến thức, thái độ, thực hành dinh dưỡng hợp lý ở phụ nữ độ tuổi sinh đẻ 15–49 tại xã Cổ Lũng, huyện Phú Lương, tỉnh Thái Nguyên. Tạp chí Y học Việt Nam. 7/8/2023;528(2):354-59. doi:10.51298/vmj.v528i2.6155.
20. Trương Thị Thùy Dương, Trần Thị Huyền Trang, Lê Thị Thanh Hoa. Thực trạng dinh dưỡng và kiến thức, thực hành dinh dưỡng hợp lý ở phụ nữ độ tuổi sinh đẻ tại phường Đồng Quang, thành phố Thái Nguyên năm 2021. Tạp chí Y học Việt Nam. 22/8/2022;517(1):159-63. doi:10.51298/vmj.v517i1.3163.
21. Bộ Y tế. Chế độ dinh dưỡng cho người lao động. Hà Nội: Nhà xuất bản Y học; 2017.
22. Chen X, Jahns L, Wang Y. Americans with diet-related chronic diseases report higher diet quality than those without these diseases. J Nutr. 2011 Jun 22;141(8):1543–51. doi: 10.3945/jn.111.140038.
23. Aburto TC, Pedraza LS, Sánchez-Pimienta TG, Batis C, Rivera JA. Is a hypertension diagnosis associated with improved dietary outcomes within 2 to 4 years? A fixed-effects analysis from the China Health and Nutrition Survey. J Am Heart Assoc. 2019 Nov 5;8(21):e012703. doi: 10.1161/JAHA.119.012703.
24. Lee H, Hong S, Kim S, Woo S, Park J, et al. Trends in Diet Quality by the Diagnosis of Chronic Diseases in Korea, 2013-2021: A Nationwide Representative Study. J Korean Med Sci. 2025 Jun 30;40(25):e133. doi: 10.3346/jkms.2025.40.e133.
25. Tran HTT, Minh DC, Nguyen LT, Nguyen TV. Barriers to dietary adherence among Vietnamese type 2 diabetes mellitus patients: a hospital-based cross-sectional study in Haiphong. J Public Health Dev. 2024;22(2):39-53. doi:10.55131/jphd/2024/220204.
26. Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Thành phố Đà Nẵng. Ảnh hưởng của dinh dưỡng tới sức khỏe. 2020.
2. Herforth A, et al. Cost and Affordability of Healthy Diets Across and Within Countries: Background Paper for The State of Food Security and Nutrition in the World 2020. FAO Agricultural Development Economics Technical Study No. 9. Vol 9. Food & Agriculture Organization; 2020.
3. World Health Organization . The Double Burden of Malnutrition. Policy Brief. World Health Organization (2017). p. 10. Available at: https://www.who.int/publications/i/item/WHO-NMH-NHD-17.3 (accessed April 16, 2026).
4. Global Nutrition Report. 2021 Global Nutrition Report: The State of Global Nutrition. Development Initiatives; 2021.
5. Van Thi Thuy Duong TTD. Application of Novel Diet Quality Metrics in Vietnam. IMMANA Policy Brief, Agriculture, Nutrition & Health Academy; 2024.
6. Trinh TH, Simioni M, Thomas-Agnane C. Decomposition of changes in the consumption of macronutrients in Vietnam between 2004 and 2014. Economics and Human Biology. 2018 Sep;31:259-75. doi:10.1016/j.ehb.2018.09.002.
7. Nguyen TT, Hoang MV. Non-communicable diseases, food and nutrition in Vietnam from 1975 to 2015: the burden and national response. Asia Pac J Clin Nutr. 2018;27:19-28. doi: 10.6133/apjcn.032017.13.
8. Harris J, Nguyen PH, Tran LM, Huynh PN. Nutrition transition in Vietnam: changing food supply, food prices, household expenditure, diet and nutrition outcomes. Food Security. 2020 Sep 1;12(1):1141–55. doi.org/10.1007/s12571-020-01096-x.
9. Cespedes EM, Hu FB. Dietary patterns: from nutritional epidemiologic analysis to national guidelines. Am J Clin Nutr. 2015 May;101(5):899-900.
doi: 10.3945/ajcn.115.110213.
10. Global Diet Quality Project. DQQ Indicator Guide. 2023. Accessed April 30, 2025.
11. Herforth AW. Diet Quality Questionnaire (DQQ) Indicator Guide. 2022.
12. Phạm Thị Hải, Phan Thị Bích Ngọc, Hoàng Thị Bạch Yến (2019), Giáo trình Dinh dưỡng và an toàn thực phẩm. Nhà xuất bản Đại học Huế, Thành phố Huế.
13. Uyar BTM, Talsma EF, Herforth AW, Trijsburg LE, Vogliano C, et al. The DQQ is a Valid Tool to Collect Population-Level Food Group Consumption Data: A Study Among Women in Ethiopia, Vietnam, and Solomon Islands. J Nutr. 2023 Jan;153(1):340-351. doi:10.1016/j.tjnut.2022.12.014.
14. Wijesinghe MSD, Karawita UG, Nissanka NAKAI, Gunawardana BMI, Weerasinghe WMPC, et al. Improving dietary diversity and food security among low-income families during financial crisis using cash transfers and mHealth: experience from two selected districts in Sri Lanka. BMC Nutr. 2024 Nov 13;10(1):150. doi: 10.1186/s40795-024-00958-3.
15. Mwanri AW, Mishili F, Assenga T, Suleiman R, Mwaseba D, Nchimbi-Msolla S. Consumption of protect and risk food groups for non-communicable diseases among women of reproductive age in rural areas of Morogoro, Tanzania. 2025 Feb 25;20(2):e0318744. doi: 10.1371/journal.pone.0318744.
16. Jerumeh TR. Effect of Household Diet Quality on Health Outcomes in Nigeria. 2024. doi:10.21203/rs.3.rs-3941237/v1.
17. Cena H, Calder PC. Defining a healthy diet: evidence for the role of contemporary dietary patterns in health and disease. Nutrients. 2020 Jan 27;12(2):334. doi: 10.3390/nu12020334.
18. Nguyen T, Pham Thi Mai H, van den Berg M, Huynh Thi Thanh T, Béné C. Interactions between food environment and (un)healthy consumption: evidence along a rural–urban transect in Viet Nam. Agriculture. 2021;11(8):789.
19. Ngô Ngọc Ánh, Trương Thị Thuỳ Dương, Nguyễn Thị Ngọc Linh, Lê Thị Thanh Hoa. Thực trạng kiến thức, thái độ, thực hành dinh dưỡng hợp lý ở phụ nữ độ tuổi sinh đẻ 15–49 tại xã Cổ Lũng, huyện Phú Lương, tỉnh Thái Nguyên. Tạp chí Y học Việt Nam. 7/8/2023;528(2):354-59. doi:10.51298/vmj.v528i2.6155.
20. Trương Thị Thùy Dương, Trần Thị Huyền Trang, Lê Thị Thanh Hoa. Thực trạng dinh dưỡng và kiến thức, thực hành dinh dưỡng hợp lý ở phụ nữ độ tuổi sinh đẻ tại phường Đồng Quang, thành phố Thái Nguyên năm 2021. Tạp chí Y học Việt Nam. 22/8/2022;517(1):159-63. doi:10.51298/vmj.v517i1.3163.
21. Bộ Y tế. Chế độ dinh dưỡng cho người lao động. Hà Nội: Nhà xuất bản Y học; 2017.
22. Chen X, Jahns L, Wang Y. Americans with diet-related chronic diseases report higher diet quality than those without these diseases. J Nutr. 2011 Jun 22;141(8):1543–51. doi: 10.3945/jn.111.140038.
23. Aburto TC, Pedraza LS, Sánchez-Pimienta TG, Batis C, Rivera JA. Is a hypertension diagnosis associated with improved dietary outcomes within 2 to 4 years? A fixed-effects analysis from the China Health and Nutrition Survey. J Am Heart Assoc. 2019 Nov 5;8(21):e012703. doi: 10.1161/JAHA.119.012703.
24. Lee H, Hong S, Kim S, Woo S, Park J, et al. Trends in Diet Quality by the Diagnosis of Chronic Diseases in Korea, 2013-2021: A Nationwide Representative Study. J Korean Med Sci. 2025 Jun 30;40(25):e133. doi: 10.3346/jkms.2025.40.e133.
25. Tran HTT, Minh DC, Nguyen LT, Nguyen TV. Barriers to dietary adherence among Vietnamese type 2 diabetes mellitus patients: a hospital-based cross-sectional study in Haiphong. J Public Health Dev. 2024;22(2):39-53. doi:10.55131/jphd/2024/220204.
26. Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Thành phố Đà Nẵng. Ảnh hưởng của dinh dưỡng tới sức khỏe. 2020.