Thanh bên bài viết

Số xuất bản: Tập 23 Số 2E (2027)
Chuyên mục: TỔNG QUAN
Lượt xem 7
Trích dẫn bài báo
1.
Nguyễn TTU, Đỗ TT, Nguyễn VN, Nguyễn PT. Bài tiếng Anh: MỐI LIÊN QUAN GIỮA TIÊU THỤ THỰC PHẨM SIÊU CHẾ BIẾN THEO PHÂN LOẠI NOVA VÀ CÁC KẾT CỤC UNG THƯ Ở NGƯỜI TRƯỞNG THÀNH: TỔNG QUAN HỆ THỐNG VỀ TỶ LỆ MẮC VÀ TỬ VONG THEO TỪNG VỊ TRÍ UNG THƯ. Tạp chí Dinh dưỡng và Thực phẩm. 23(2E). Truy cập Tháng Mười 29, 2026. https://tapchidinhduongthucpham.org.vn/index.php/jfns/article/view/1118

Bài tiếng Anh: MỐI LIÊN QUAN GIỮA TIÊU THỤ THỰC PHẨM SIÊU CHẾ BIẾN THEO PHÂN LOẠI NOVA VÀ CÁC KẾT CỤC UNG THƯ Ở NGƯỜI TRƯỞNG THÀNH: TỔNG QUAN HỆ THỐNG VỀ TỶ LỆ MẮC VÀ TỬ VONG THEO TỪNG VỊ TRÍ UNG THƯ

Nguyễn Thị Tố Uyên1, , Đỗ Tiến Thành2, Nguyễn Văn Nguyên3, Nguyễn Phú Thọ4
1 Cao đẳng y tế Đồng Tháp
2 Học Viện Quân Y Việt Nam
3 Trường đại học Y Dược Cần Thơ
4 Đại học An Giang, Đại học Quốc gia TP.HCM

Nội dung chính của bài viết

Tóm tắt

Tóm tắt

Mục tiêu: Đánh giá liệu người trưởng thành tiêu thụ nhiều UPF theo phân loại NOVA có nguy cơ ung thư cao hơn so với những người tiêu thụ ít hơn hay không. 

Phương pháp: Chúng tôi tìm kiếm PubMed, Scopus, Europe PMC, OpenAlex và Semantic Scholar với các nghiên cứu bằng tiếng Anh, đã qua phản biện và công bố trong giai đoạn 2020 - 2026. Các nghiên cứu đoàn hệ và thử nghiệm ngẫu nhiên có đối chứng báo cáo tỷ lệ mắc ung thư hoặc tử vong đặc hiệu do ung thư được đưa vào. 

Kết quả: Các tìm kiếm xác định được 1.677 tài liệu. Sau sàng lọc, 28 nghiên cứu đoàn hệ tiến cứu được đưa vào. Nhìn chung, tiêu thụ UPF nhiều hơn liên quan với mức tăng nhẹ tỷ lệ mắc một số loại ung thư, nhưng không cho thấy sự gia tăng nhất quán về nguy cơ ung thư nói chung. Mối liên quan rõ nhất được ghi nhận đối với ung thư đại trực tràng, đặc biệt là ung thư đại tràng đoạn xa và đại tràng phải, cũng như ung thư phổi ở các loại mô học chính. Mối liên quan thuận cũng được ghi nhận đối với ung thư biểu mô tế bào thận và ung thư tuyến tụy. Ngược lại, kết quả đối với ung thư gan, ung thư đầu cổ và ung thư biểu mô tuyến thực quản kém nhất quán hơn. Tử vong đặc hiệu do ung thư nhìn chung không liên quan rõ ràng với tổng lượng UPF tiêu thụ, mặc dù một số vị trí ung thư cụ thể cho thấy tín hiệu nguy cơ tăng. 

Kết luận: Tiêu thụ UPF nhiều hơn có thể liên quan với một số loại ung thư theo từng vị trí, nhưng bằng chứng quan sát hiện nay chưa cho thấy mối liên quan nhất quán hoặc có tính nhân quả với các kết cục ung thư nói chung. Các nghiên cứu tương lai nên đánh giá chế độ ăn nhiều lần, sử dụng cách đo mức tiêu thụ UPF thống nhất, xác định rõ từng vị trí ung thư và tiến hành trên các quần thể độc lập.

 

Từ khóa

Từ khóa: Thực phẩm siêu chế biến, phân loại NOVA, tỷ lệ mắc ung thư, tử vong đặc hiệu do ung thư, mức tiêu thụ thực phẩm.

Chi tiết bài viết

Tài liệu tham khảo

References
1. Monteiro CA, Cannon G, Moubarac JC et al. The UN Decade of Nutrition, the NOVA food classification and the trouble with ultra-processing. Public Health Nutr 2018;21(1):5–17. https://doi.org/10.1017/S1368980017000234.
2. Lane MM, Gamage E, Du S et al. Ultra-processed food exposure and adverse health outcomes: umbrella review of epidemiological meta-analyses, Research. BMJ 2024;384:e077310. https://doi.org/10.1136/bmj-2023-077310.
3. Menegassi B, Vinciguerra M. Ultraprocessed food and risk of cancer: Mechanistic pathways and public health implications. Cancers 2025;17(13):2064. https://doi.org/10.3390/cancers17132064.
4. Isaksen IM, Dankel SN. Ultra-processed food consumption and cancer risk: A systematic review and meta-analysis. Clin Nutr 2023;42(6):919–28. https://doi.org/10.1016/j.clnu.2023.03.018.
5. Vithayathil S, Walizada M, Siddi G et al. Navigating evidence on ultra-processed foods and cancer: A narrative review. Cureus 2025;17(11):e96173. https://doi.org/10.7759/cureus.96173.
6. Page MJ, McKenzie JE, Bossuyt PM et al. The PRISMA 2020 statement: an updated guideline for reporting systematic reviews, Research Methods & Reporting. BMJ 2021;372:n71. https://doi.org/10.1136/bmj.n71.
7. Chang K, Gunter MJ, Rauber F et al. Ultra-processed food consumption, cancer risk and cancer mortality: a large-scale prospective analysis within the UK Biobank. eClinicalMedicine 2023;56:101840. https://doi.org/10.1016/j.eclinm.2023.101840.
8. Kliemann N, Rauber F, Bertazzi Levy R et al. Food processing and cancer risk in Europe: Results from the prospective EPIC cohort study. Lancet Planet Health 2023;7(3):e219–32. https://doi.org/10.1016/S2542-5196(23)00021-9.
9. Díez MJC, Vázquez-Ruiz Z, Huybrechts I et al. Degree of food processing and incidence of obesity-related cancers in the “Seguimiento Universidad de Navarra” project. J Nutr 2025;155(11):3987–96. https://doi.org/10.1016/j.tjnut.2025.08.031.
10. Wang L, Du M, Wang K et al. Association of ultra-processed food consumption with colorectal cancer risk among men and women: results from three prospective US cohort studies. BMJ 2022;378:e068921. https://doi.org/10.1136/bmj-2021-068921.
11. Mols R, Huybrechts I, Skeie G. High consumption of ultra-processed food and risk of colorectal cancer: The Norwegian Women and Cancer cohort study. Br J Nutr 2025;134(6):497–506. https://doi.org/10.1017/S0007114525105114.
12. Berden J, Langselius O, González-Gil EM et al. Assessing the role of ultra-processed foods in colorectal cancer incidence: insights from the EPIC cohort. BMC Public Health 2026;26(1). https://doi.org/10.1186/s12889-026-27225-3.
13. Zhao L, Zhang X, Yu D et al. Ultra-processed products and risk of liver cancer: A prospective cohort study. Clin Nutr 2024b;43(10):2298–304. https://doi.org/10.1016/j.clnu.2024.08.011.
14. Zhao L, Clay-Gilmour A, Zhang J et al. Higher ultra-processed food intake is associated with adverse liver outcomes: a prospective cohort study of UK Biobank participants. Am J Clin Nutr 2024a;119(1):49–57. https://doi.org/10.1016/j.ajcnut.2023.10.014.
15. Zhong G, Zhu Q, Cai D et al. Ultra‐processed food consumption and the risk of pancreatic cancer in the Prostate, Lung, Colorectal and Ovarian Cancer Screening Trial. Int J Cancer 2022;152(5):835–44. https://doi.org/10.1002/ijc.34290.
16. Morales-Berstein F, Biessy C, Viallon V et al. Ultra-processed foods, adiposity and risk of head and neck cancer and oesophageal adenocarcinoma in the European Prospective Investigation into Cancer and Nutrition study: a mediation analysis. Eur J Nutr 2024;63(2):377–96. https://doi.org/10.1007/s00394-023-03270-1.
17. Wang K, Zhao J, Yang D et al. Association between ultra-processed food consumption and lung cancer risk: a population-based cohort study. Thorax 2025;80(11):810–8. https://doi.org/10.1136/thorax-2024-222100.
18. Li YD, Fu YX, Gong LL et al. Ultra-processed food consumption and renal cell carcinoma incidence and mortality: results from a large prospective cohort. BMC Med 2024;22(1). https://doi.org/10.1186/s12916-024-03677-5.
19. Burns KF, Purdue MP, Khandpur N et al. Ultra-processed food intake and risk of renal cell carcinoma in the NIH-AARP Diet and health study: a prospective cohort analysis. Lancet Reg Health - Am 2026;62:101548. https://doi.org/10.1016/j.lana.2026.101548.
20. Chen B, Liu H, Wang R et al. Ultra-processed food consumption and the risk of breast cancer incidence and death: a prospective cohort study. Sci Rep 2025;16(1). https://doi.org/10.1038/s41598-025-29773-x.
21. O’Connell CP, Hong HG, Abar L et al. Ultraprocessed food intake and risk of ovarian and endometrial cancer in the NIH-AARP cohort: a prospective cohort analysis. Am J Clin Nutr 2025;122(2):513–22. https://doi.org/10.1016/j.ajcnut.2025.05.024.
22. Feinberg A, Rebholz CM, Lemaitre RN et al. Ultra-processed foods, plant and animal sources, and all-cause, cardiovascular, and cancer mortality in older adults in the United States: results from the Cardiovascular Health Study. Am J Clin Nutr 2025;122(2):523–34. https://doi.org/10.1016/j.ajcnut.2025.05.033.
23. Campanella A, Tatoli R, Bonfiglio C et al. Ultra-processed food consumption as a risk factor for gastrointestinal cancer and other causes of mortality in Southern Italy: A competing risk approach. Nutrients 2024;16(13):1994. https://doi.org/10.3390/nu16131994.
24. Torres-Collado L, Rychter A, González-Palacios S et al. A high consumption of ultra-processed foods is associated with higher total mortality in an adult Mediterranean population. Clin Nutr 2024;43(3):739–46. https://doi.org/10.1016/j.clnu.2024.01.014.
25. Mekonnen TC, Melaku YA, Shi Z et al. Ultra-processed food consumption and risk of chronic respiratory diseases mortality among adults: evidence from a prospective cohort study. Eur J Nutr 2024;63(4):1357–72. https://doi.org/10.1007/s00394-024-03356-4.
26. Kityo A, Lee SA. The intake of ultra-processed foods, all-cause, cancer and cardiovascular mortality in the Korean Genome and Epidemiology Study-Health Examinees (KoGES-HEXA) cohort. PLOS ONE 2023;18(5):e0285314. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0285314.
27. Li YD, Gong LL, Jiang YB et al. Association of ultra-processed food consumption with all-cause and cause-specific mortality: population-based cohort study. Front Nutr 2026;13. https://doi.org/10.3389/fnut.2026.1820451.
28. Fang Z, Rossato SL, Hang D et al. Association of ultra-processed food consumption with all cause and cause specific mortality: population based cohort study. BMJ 8 May 2024:e078476. https://doi.org/10.1136/bmj-2023-078476.
29. Wang L, Steele EM, Du M et al. Association between ultra-processed food consumption and mortality among US adults: Prospective cohort study of the national health and nutrition examination survey, 2003-2018. J Acad Nutr Diet 2025;125(7):875-887.e7. https://doi.org/10.1016/j.jand.2024.11.014.
30. Li Y, Li X, Pan A et al. Consumption of ultra-processed foods and risk of all-cause and cause-specific mortality: the Singapore Chinese health study. Nutr J 2025;24(1). https://doi.org/10.1186/s12937-025-01219-0.
31. Du Y, Zhang S, Schjølberg JS et al. Ultra-processed food consumption, plasma metabolite profile, and risk of all-cause and cause-specific mortality in a population-based cohort. Clin Nutr 2024;43(12):184–93. https://doi.org/10.1016/j.clnu.2024.10.023.
32. González-Gil EM, Matta M, Morales Berstein F et al. Associations between degree of food processing and all-cause and cause-specific mortality: a multicentre prospective cohort analysis in 9 European countries. Lancet Reg Health - Eur 2025;50:101208. https://doi.org/10.1016/j.lanepe.2024.101208.
33. Wang L, Pan XF, Munro HM et al. Consumption of ultra-processed foods and all-cause and cause-specific mortality in the Southern Community Cohort Study. Clin Nutr 2023;42(10):1866–74. https://doi.org/10.1016/j.clnu.2023.08.012.
34. Zhao Y, Chen W, Li J et al. Ultra-processed food consumption and mortality: Three cohort studies in the United Sates and United Kingdom. Am J Prev Med 2024;66(2):315–23. https://doi.org/10.1016/j.amepre.2023.09.005.